Gijs en Wally: Nationaal Steun Fonds

Deze broers vormden de spil van de Bank van het Verzet, dat anderhalf miljard (in euro's) bijeenbracht om 150.000 mensen door de bezettingheen te slepen. Het Nationaal Steunfonds zoals de bank officieel heette, was een organisatie van bijna 2000 mensen, die van elkaar vrijwel niets wisten. Het verhaal van deze Bank wordt nu in graniet verteld in een monument bestaande uit 2 dijkjes. ZIE FILM Daarop worden ook de andere leiders van de bank afgebeeld, Kapitein Filippo, Iman Jacob vd Bosch, Dre Gelderblom, en Jaap Buijs. Ook de koereiersters de het geld naar de gezinnen brachten zijn afgebeeld. De Dijkjes zijn onthuld op 5 mei 2020 en zijn nu te bezichtigen in Overveen, Stoopplein 7, in de voortuin van het Kennemer Lyceum.
Daarnaast is er een prachtig bronzen beeld van Gijs en Wally in hun ouderlijk huis, de Zonnehof, in Aerdenhout, waar zij een groot deel van hun jeugd door brachten. Een stalen silhouet hiernaar komt in mei 2021 te hangen bij de basisschool SAB in Aerdenhout. info.. marliesterborg@gmail.com

5 mei 2020 onthulling!

Terwijl vrijwel alle 5 mei festiviteiten werden geannuleerd ging de onthulling in Bloemendaal door, Met Barry Atsma als ere gast. Dit was alleen mogelijk met een kleine groep die onderling afstand hield. Genodigden mochten alleen twee aan twee het monument bezoeken. Na 5 mei was het beeldhouwerk voor ieder te bezichtigen. Zie het Parool ....

Lees meer…

Zonnehof

Zonnehof is het ouderlijk huis van de bankiers van het verzet. Daarom is het passend dat hier hun bronzen standbeeld geplaatst wordt. Het komt in de statige hal te staan, met een schilderij van Armando als achtergrond. De Zonnehof wordt verschillende keren afgebeeld op de eerste tegels van de granieten Dijkjes - als achtergrond voor de foto's van Gijs en Wally in hun jongere jaren. Op het eerste plaatje staat de Zonnehof,,vanaf 1905 het vakantie huis van de familie, die het vanaf 1920 als woonhuis gebruikte. Wally gaat met de fiets naar het Kennemer Lyceum waar de Dijkjes vanaf 6 Mei te zien zijn. ....

Lees meer…

Bank van het Verzet: twee dijkjes

Film van Mark Limburg Het verhaal van het Nationaal Steun Fonds is gegraveerd in zwarte tegels die met elkaar twee dijkjes vormen. Dijk is het oeroude symbool voor geborgenheid en bescherming tegen de stormen. Dat deed het NSF en zijn mensen, (2000 personen). Zij gaven 150.000 mensen geborgenheid in de storm van de oorlogsjaren. Daartoe werd een bedrag bijeengebracht van een half miljard euro (in huidige prijzen). Dit monument is gesponsord door De Nederlandse Vereniging van Banken. Marlies ter Borg deed het onderzoek: marliesterborg@gmail.com De Dijkjes zijn vanaf 6 mei te zien in de voortuin van het Kennemer Lyceum Stoopplein 7 Oveerveen. Groenvoorziening door de Gemweente Bloemendaal De locatie is toegankelijk vanaf de openbare weg. ....

Lees meer…

Zeemanspot en Nationaal Steun Fonds

Walraven en Gijsbert van Hall hadden een aantal collega's met wie zij samen de leiding hadden over de Bank van het Verzet, het NSF. Abraham Filippo (links boven) nam het initiatief tot oprichting van de Zeemanspot, bestemd voor gezinnen wiens kostwinnaars buitengaats waren bij de Duitse inval. Zij konden niet naar huis keren. Toen zij voor de Britten gingen varen, beval de Bezetter de Nederlandse reders het betalen van lonen te staken. Iman Jacob van der Bosch, (rechtsboven) was een huisvriend van Wally. Hij wist hem te winnen voor het ondergrondse bankierswerk. Hij had de leiding over het Nationaal Steunfonds in Zuidelijk Nederland. Hij werd daar opgepakt, en vrijgelaten dook hij onder in Groningen waar hij het bankieren leidde. Hij werd toch weer gearresteerd en hij werd doodgeschoten in Westerbork, Toen zij in de rij stonden met hun rug naar de Duitse militairen moesten zij een minuut of 10 wachten want een Nazi soldaat moest even iets halen. Vlak voordat het schot viel draaide Iman zich om en riep: Leve de Koningin. Andreas Gelderblom (links onder) had de leiding over de Zuidelijke Nederlanden. Toen Eindhoven eerder dan de rest van Nederland bevrijd was ontstond er een nieuw probleem: het disciplineren van de knokploegen. Dit gebeurde door ze op te nemen in de Binnenlandse Strijdkrachten. Hun soldij werd betaald door het NSF. Eenmaal vergaard moest het geld gedistribueerd worden onder de noodlijdende gezinnen. Dat deden de Koeriersters, meestal op een fiets,(rechts onder). Het geld en de adressen werden achterlaten bij een koerier. Een koerierster kreeg het geld en een lijst van adressen en verdeelde het onder de fietsers. Die gingen met 4 adressen in het hoofd geprent op stap, 4 biljetten van 100 gulden verdeeld en soms ingenaaid in de kleding. Bij en adres aangekomen werd 100 gulden overhandigd tegen een schade formulier ipv een gewone kwitantie, om de bezetter om de tuin te leiden. ....

Lees meer…

Jaap Buijs

Jaap Buijs, één van de leidsmannen van de Bank van het Verzet (NSF) was een hele goede vriend van Wally. Heel toepasselijk dat zijn deel van het monument werd onthuld door zijn kleindochter Christina Dorjee, en Barry Atsma die in de film Wally speelde. Christina: "Op 5 mei 2020 werd in Overveen-Bloemendaal, 75 jaar na de Bevrijding, met twintig personen waaronder de kleinkinderen, het monument voor de Bank van het Verzet onthuld. Zo konden wij onze dankbaarheid jegens onze grootouders waardig tonen. Ieder deed dat op eigen wijze, ik door het samen met Barry Atsma het tweede dijkje te ontdoen van de Nederlandse vlag. Anderen plaatsten bloemen in de kleuren rood-wit-blauw-oranje bij. Vaak heb ik het gevoel gehad dat Jaap Buijs, mijn grootvader, te weinig aandacht kreeg voor zijn moedig gedrag tijdens de Bezetting. Gedeeltelijk kwam dat omdat hij een bescheiden mens was die niet gelauwerd wilde worden. Waarom hij wél de Medal of Freedom in 1953 van de Amerikanen in ontvangst nam, weet ik niet. En hij accepteerde een uitnodiging van Koningin Wilhelmina om haar te bezoeken. Verder weigerde hij iedere onderscheiding. Hij overleed in 1960 aan een beroerte. Ook was de geschiedenis van het NSF misschien te ingewikkeld om gemakklelijk na te vertellen. Er kwam verandering in door het boek van Erik Schaap: Walraven van Hall, premier van het Verzet En de film Bankier van het Verzet. En nu door dit monument in Overveen, waarop ook hem waardering en dank wordt toegekend voor wat hij deed en wie hij was. "Jaap was een door en door goed mens" zei Tilly, de vrouw van Wally. Hij steunde na de oorlog jarenlang haar gezin. Walraven van Hall had dit zijn vriend toevertrouwd in de Weteringschans gevangenis, waar ze bij toeval in een cel naast elkaar terecht kwamen en ook allebei mishandeld werden door de Nazi's. Met klopsignalen konden ze contact onderhouden. Jaap werd later overgebracht naar het Oranjehotel in Scheveningen dat nu een museum is, de gevangenis is nu een museum. De Canadezen hebben hem daaruit bevrijd. Namens mijn broers Gerrit-Jan en Walraven Jaap dank ik opa met heel mijn hart voor wat hij deed voor het Vaderland. Hier mag de trouw van lieve oma niet onvermeld blijven. Door het lezen van opa's dagboekje, dat hij bijhield gedurende zijn gevangenschap, is mij veel duidelijk geworden. Ik heb hem alleen als heel jong kind meegemaakt als ik in Zaandam kwam logeren. Vaak had ik het verdrietige gevoel "wat is er toch gebeurd?", want hij was 'kapot', zoals want hij was 'kapot', zoals ik later in zijn dagboekje las. Maar hij vertelde nooit iets. Nu spreekt hij ons toe als jonge man vanaf het monument voor het Nationaal Steunfonds. Christina Dorjee, 9 mei 2020 ....

Lees meer…

150.000 mensen gered

150.000 mensen zijn door de Bankiers van het Verzet door de oorlog gesleept. Allen mensen die om verschillende redenen geen inkomen hadden. Daar waren vanaf het begin de gezinnen wiens kostwinnaar zich buitengaats bevond bij de Nazi inval op 10 mei 1940. Al gauw kreeg de Nederlandse koopvaardij de opdracht om voor de Britten varen. Een gevaarlijke taak, troepen transport en vervoer van levensmiddelen uit de VS.... Toen werden het de reders in Nederland verboden nog lonen uit te keren. Met name Abraham Filippo sprong hier in met een fonds voor deze gezinnen, de Zeemanspot. Walraven, die zelf gevaren had bij de koopvaardij, was hiervoor te vinden. De gezinnen van de koopvaardij en marine kregen jarenlang geld van het NSF. Dit wordt gesymboliseerd met de reddingsboor, genaamd de Zeemanspot, na de oorlog gebouwd met geld dat van het fonds over bleef. Later kwamen er ander groepen bij. Onderduikers. Joodse onderduikers die op het punt stonden om zich uit armoede vrijwillig te melden. Het Hebreeuwse woord Liefde staat voor hun maar ook voor de vele andere onderduikers. Mannen en jongens die niet met de Arbeits Einsatz wilden mee doen, die weigerden te gaan werken in de Duitse oorlogsindustrie. Dan allerlei verzetsmensen, ook Gijs en Wally hadden een geheim onderduikadres. Ook kunstenaars hadden het moeilijk, als zij weigerden lid worden van de Kultuurkamer. Het NSF sprong bij. Bekend is de beeldhouwer Gerrit van der Veen, die ook een drukkerij opzette voor valse persoonsbewijzen. Voor deze groep is daarom een detail weergegeven van het monument dat voor van der Veen in Amsterdam staat. De gebalde vuist van de kunstenaar verzet zich tegen de laars van de Nazi. Tenslotte de treinstakers die vanaf september 1944 geen loon meer kregen. Zij worden verbeeld door station Bloemendaal in de honger winter. Zelfs de rails zijn door de Nazi's afgebroken. ....

Lees meer…

Financiering Bank van het Verzet

Het geld voor de noodlijdende gezinnen werd bijeengebracht door te lenen van banken en bedrijven. Deze leningen werden vaak geworven op de rumoerige beursvloer, het moest in het geheim. De voorzitter van de beurs was een steun. Om dit te vieren mocht de zoon van Walraven, Aad, in 2019 met een gong de beurs openen (links boven). Zijn opa Aat was Comissionair van Effecten. HIj trad af als voorzitter van de Vereniging van Effecten handelaren toe de Bezetter opdracht gaf Joodse leden te royeren. Gijs en Wally hadden, dankzij de reputatie van hun vader, genoeg goodwil in de financiele wereld om veel leningen los te krijgen. De Regering in Londen stond, na enige aarzeling, garant voor terugbetaling. Een gewoon bewijs konden de leners niet krijgen want alles moest in het geheim. Daarom werden waardeloze waardepapieren als bewijsstukken gebruikt. Hier een obligatie van de Tsaar, (links onder), waarin vader Aat flink geinvesteerd had. Lenin verklaarde deze echter ongeldig. Deze klap kwam de familie te boven door in 1920 hun Amsterdamse grachtenpand te verkopen, en definitief te verhuizen naar de Zonnehof. ....

Lees meer…

Iman en Wally Gefusilleerd

Twee leiders van het Nationaal Steunfonds zijn door de Nazi's gefusilleerd: Iman Jacob van de Bosch en Walraven van Hall. Deze laatste werd bijgestaan door zijn goede vreind Jaap Buijs ( links onder), die toevallig in de cel naast hem was opgesloten. Hij beloofde te zorgen voor het gezin dat Wally achterliet en dat deed hij ook. Andreas Gelderblom ontfermde zich over de kinderen van Iman. Na de oorlog kreeg Gijs, (rechtsonder), de opdracht om het Nationaal Steun Fonds af te ronden. Alle bewijstukken voor leningen (waardeloze waardepapieren) en bijdragen, (gefingeerde scahdeformulieren), waren dank zij zijn inspanningen beschikbaar en alle leningen werden door de Regering terugbetaald. Zelf zei hij dat hij alleen maar een boekhouder was geweest, maar dan wel een zeer creatieve boekhouder. ....

Lees meer…

NSF leden omgebracht

Vier en tachtig leden van het Nationaal Steun Fonds NSF zijn omgebracht door de Bezetter. Daaronder ook twee leiders, Iman Jacob van den Bosch en Walraven van Hall, beide dik gedrukt. Bestudering van de lijst geeft een idee van de leeftijden en de regionale verdeling. Ook de functies van de betrokkenen is aangegeven. Zo onstaat een beeld van de complexiteit van de organisatie. Betrokkenn wisten bijna niets, alleen de direct boven en onder hen geplaatsen kenden zij. De hele organistaie omvatten zo,'n 2000 personen, waarvan dus 84 gesneuveld zijn. Zij Rustten in Vrede. ....

Lees meer…

Dankwoord

Kopse kanten van de granieten dijkjes waarop het verhaal is gegraveerd van de Bank van het Verzet. Te bezichtigen na 5 mei Kennemer Lyceum Stooplein 7 Overveen Floreat Groenvoorziening, Gemeente Bloemendaal opdrachtgever en onderzoek marliesterborg@gmail.com Sponsor: Nederlandse Vereniging van Banken Meerten Berend ter Borg Irene en Berend Dank voor hun adviezen: Erik Schaap auteur van Walraven van Hall, Premier van het Verzet Dirk Wolthekker, auteur van Omdat ik een Van Hall ben Mede mogelijk gemaakt door: Gemeente Bloemendaal Kennemer Lyceum Basisschool SAB Maurice van Tilburg kunstenaar Mendert Fennema en Carolien Nursery the Willows Stadsarchief Amsterdam Swaalf Natuursteen Adelfi Lasergravering Constructie Bedrijf Schrijver BV VerzamelaarsMarkt.nl ....

Lees meer…

Gijs en Wally, Bedankt!

Aad van Hall, zoon van Walraven met Ellen Wurpel van Hall Hes Dufour van Hall, zus van Gijs en Wally Haar zoon, Raimond Dufour aan het woord: lid comité Gijs en Wally Bedankt! neef van Gijs en Wally zoon van Hester Dufour-van Hall. bracht zijn jeugd door in de Zonnehof. "De drie monumenten voor beide broers zijn een mengeling van familie-achtergrond en hun activiteiten in de oorlog. Als bewoonster van Zonnehof, het huis waarin ze opgroeiden, werd Marlies ter Borg geboeid door hun leven. Hun ouders hadden rond 1930 hun eenvoudige buitenhuisje laten verbouwen om hun grote gezin van 10 kinderen te huisvesten. Een van hun dochters begeleidde het bouwproces terwijl haar ouders op wereldreis gingen. Een afbeelding toont Zonnehof in een nog grotendeels lege omgeving. Voor dezelfde dochter, die onderwijzeres was, stichtte mijn grootvader de Schoolvereniging Aerdenhout/Bentveld. Zij heeft er vele jaren les gegeven, ook aan mij. Daar komt nu een silhouet van het bronzen beeld in Zonnehof . Dat beeld breekt met de gangbare vorm van oorlogsmonumenten. Geen bronzen koppen van de broers, of andere somberheid. Dat zou niet met hun karakter hebben gestrookt. Het gezin van mijn grootouders, die ik goed gekend heb, was vrolijk, slordig en warm. Tegelijk was er een serieuze, hartstochtelijke ondertoon. Vanuit die voedingsbodem kwamen de broers tot hun daden. Voor het beeld had Marlies een speelse foto in gedachten van de 4 broers in de tuin van Zonnehof. Toen beeldhouwer Frans van der Ven met zijn wasmodel kwam waren Marlies, Ellen Wurpel-van Hall en ik (haar paladijnen) meteen verkocht: dat moest het zijn. Bij het Kennemer Lyceum, waar Wally schoolging, zijn in de 'dijkjes' foto's gegraveerd van episoden uit leven en werk van de broers en het Nationaal Steunfonds. Voor het eerst krijgt het NSF de beeldende aandacht die het zo verdient. Het was voor zover ik kan overzien een voor heel bezet Europa unieke organisatie, die tallozen het leven heeft gered. En dat niet met geweld -wij hebben hier geen bergen of maquis- maar louter door slimheid, durf en improvisatievermogen. Daarmee heeft ook Marlies de talloze hobbels, tegenslagen en dwaalwegen overwonnen en heeft ze toch maar de drie monumenten voor elkaar heeft gekregen. En dat binnen de recordtijd van krap een jaar. Hulde !" ....

Lees meer…

Silhouet voor de SAB

Burgemeester Roest van Bloemendaal schonk dit zilveren silhouet aan Florentine vad Schreick van de Basisschool SAB Deze school werd 95 jaar geleden opgericht door Aat van Hall, vader van Gijs en Wally. Het is een afgeleide van het bronzen beeld van gijs en Wally van Frans van der Ven. ....

Lees meer…

Gijs en Wally Brons

Gijs en Wally 2020 Eigendom familie ter Borg Brons lengte 135 cm hoogte 105 cm breedte 37 cm Locatie Zonnehof Blauwe kamer Aerdenhout Ouderlijk huis van de familie van Hal Bezichtiging volgens afspraak marliesterborg@gmail.com Gijs en Walraven, twee broers die innig met elkaar samenwerkte aan de bank van het verzet. Links Wally die vol enthousiasme juist in barre tijden de weg omhoog zoekt. Hij gaat blootvoets merkt nauwelijks de ruwe grond waarop hij loopt. Hij tilt een kind op als symbool voor de 150.000 personen die de broers tijdens de bezetting van een inkomen wisten te voorzien. Gijs is formeler gekleed, hij zorgt met scrupuleuze zorgvuldigheid voor het geld. Het afgebeelde bedrag is op de komma nauwkeurig wat de bank van het verzet bijeenbracht. ....

Lees meer…